Lean Canvas vs. Business Model Canvas: welke gebruik je?

Lean Canvas of Business Model Canvas? Ontdek welk framework past: een werkend systeem in kaart brengen of de marktonzekerheid van een startup ontleden.

Gratis downloads

Download de template voor het Business Model Canvas

Print hem voor aan de muur of bewerk hem in de tool die je al gebruikt. Gratis, zonder e-mailadres en zonder aanmelding. De bestanden zijn in het Engels.

De meeste startende oprichters en innovators binnen grote bedrijven behandelen het Lean Canvas en het Business Model Canvas (BMC) als inwisselbare templates. Dat zijn ze niet. Ze zijn gemaakt voor totaal verschillende fases in de levenscyclus van een bedrijf, ze gaan over totaal verschillende soorten risico, en ze dwingen fundamenteel verschillende gesprekken af.

Kies je het verkeerde framework op het verkeerde moment, dan kan een team zich gaan richten op operationele optimalisatie voordat het zelfs maar heeft aangetoond dat er een markt voor zijn product is. Het ene framework is een scalpel om onzekerheid te ontleden; het andere is een blauwdruk om een operationele machine in kaart te brengen.

Het Business Model Canvas: het systeem in kaart brengen

Het Business Model Canvas, bedacht door Alexander Osterwalder, draait in de kern om het systeem. Het is ontworpen om precies in kaart te brengen hoe een bestaand, goed begrepen bedrijf waarde creëert, levert en verzilvert.

Het BMC laat je de onderliggende machinerie van een organisatie zien: wie je kernpartners zijn, welke fysieke of intellectuele middelen het belangrijkst zijn, welke activiteiten nodig zijn om het bedrijf draaiende te houden, en de complexe relatie tussen je kostenstructuur en je inkomstenstromen.

Analyseer je met een BMC een volwassen bedrijf als Starbucks, dan laat het canvas zijn operationele kracht perfect zien. Het maakt zichtbaar hoe een premium merkpositionering, wereldwijde controle over de toeleveringsketen van koffiebonen, goed opgeleide barista's (Kernmiddelen) en lokaal ingerichte winkels (Kernactiviteiten) in elkaar grijpen tot een enorme, verdedigbare slotgracht.

Het Business Model Canvas is ontzettend waardevol als een bedrijf van een eerste idee naar de operationele praktijk gaat, bij het binnenhalen van durfkapitaal in een latere fase, of als een gevestigde onderneming interne knelpunten moet opsporen en haar bestaande verkoopkanalen wil optimaliseren.

Het Lean Canvas: onzekerheid ontleden

Het Lean Canvas, door Ash Maurya afgeleid van het BMC, draait onverbiddelijk om het probleem. Het is speciaal gemaakt voor de keiharde onzekerheid en het hoge faalpercentage van startups in een vroeg stadium.

Maurya haalde de operationele focus uit het BMC door de blokken Kernpartners, Kernactiviteiten, Kernmiddelen en Klantrelaties helemaal te schrappen. Daarvoor in de plaats kwamen blokken die de fundamentele risico's direct aanpakken: Probleem, Oplossing, Kerncijfers en Oneerlijk voordeel.

Had je in de allereerste dagen van Airbnb een traditioneel BMC gebruikt, dan had dat de oprichters misschien een vals gevoel van zekerheid gegeven, omdat ze theoretische serverkosten, marketingpartners en webdevelopmentactiviteiten in kaart konden brengen. Een Lean Canvas dwingt de echt moeilijke vragen daarentegen meteen naar de oppervlakte: Is het probleem om betaalbaar, authentiek onderdak te vinden echt pijnlijk genoeg voor consumenten? Vertrouwen reizigers vreemden echt genoeg om in hun logeerkamer te slapen?

Het Lean Canvas is agressief. Het dwingt je te benoemen welke cruciale aannames je bedrijf de nek kunnen omdraaien voordat het zelfs maar begonnen is, lang voordat je je ooit zorgen hoeft te maken over het optimaliseren van je toeleveringsketen of het tekenen van partnerovereenkomsten.

Strategische planning in de juiste volgorde

De slimste strategen kiezen niet in het luchtledige voor het ene of het andere framework; ze gebruiken ze na elkaar, afhankelijk van hun product-market fit.

Begin met het Lean Canvas voor “Zero to One”. Is je bedrijf nog vooral een hypothese, dan moet je het Lean Canvas gebruiken. Het voorkomt de ontzettend veelvoorkomende valkuil van een prachtige oplossing bouwen die nog een probleem zoekt. Het dwingt je het pijnpunt te valideren, je specifieke early adopters te benoemen en je oneerlijke voordeel in kaart te brengen voordat je ook maar één regel code schrijft of één cent uitgeeft aan betaalde acquisitie.

Stap over op het Business Model Canvas om op te schalen. Heb je aangetoond dat er vraag is, en groeit je startup uit tot een echt bedrijf met toenemende operationele complexiteit, dan stap je over op het BMC. Je verlegt de focus van je leiding van bewijzen dat de markt je product wil naar het bouwen van de duurzame, schaalbare infrastructuur die nodig is om dat product wereldwijd winstgevend te leveren.

Gebruik je het verkeerde instrument op het verkeerde moment, dan krijg je geen helderheid; je houdt alleen een prachtig opgemaakt document over dat je echte risico's met succes verbergt.

Klaar om dit in de praktijk te brengen? Gebruik met je team de gratis template voor het Business Model Canvas.

Klaar voor je Business Model Canvas?Medi leidt de sessie.

Geen voorbereiding, geen facilitator inhuren. Je team vertrekt met een besluit, een eigenaar en een datum.

Start je canvas